Ngay từ khi còn đang bôn ba tìm đường cứu nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã quan tâm đến tổ chức kinh tế hợp tác, HTX. Trong cuốn “Đường kách mệnh”, viết năm 1927, Bác đã nhấn mạnh tục ngữ An Nam có những câu “nhóm lại thành giàu, chia nhau thành khó”, “một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao”. Các lý luận HTX đều nằm trong những điều ấy. Người còn nói về tính chất HTX là tổ chức kinh tế-xã hội, cách tổ chức HTX phải dựa trên nguyên tắc tự nguyện, dân chủ, cùng có lợi và đi từ thấp đến cao.
Từ năm 1945, Đảng, Nhà nước đã quan tâm việc thành lập HTX, trước tiên hình thành các mô hình hợp tác đơn giản như tổ đổi công, tổ vần công, tổ vay vốn… Ngày 11/4/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết thư kêu gọi điền chủ, nông gia Việt Nam tham gia HTX nông nghiệp, Người viết: “HTX là hợp vốn, hợp sức lại với nhau. Vốn nhiều, sức mạnh, thì khó nhọc ít mà ích lợi nhiều”. Đến năm 1948, HTX đầu tiên được thành lập tại chiến khu Việt Bắc và sau đó, mô hình HTX đã phát triển rộng khắp cả nước.
Đến nay, những tư tưởng của Bác về HTX vẫn còn nguyên giá trị đối với sự phát triển kinh tế-xã hội nói chung. Đặc biệt trong xây dựng NTM, việc phát triển HTX được đưa vào thành tiêu chí cứng để góp phần đổi mới hình thức tổ chức sản xuất, nâng cao thu nhập người dân.
Tại Lạng Sơn, sau khi Luật Hợp tác xã năm 1996 ra đời, đặc biệt là quán triệt Chỉ thị 68-CT/TW, ngày 24/5/1996 của Ban Bí thư về phát triển kinh tế hợp tác, HTX, tỉnh đã ban hành các chương trình, kế hoạch, văn bản triển khai đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của HTX để hỗ trợ HTX phát triển. Ông Liễu Xuân Du, Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh cho biết: Trong những năm qua, Liên minh HTX tỉnh phối hợp với các cơ quan liên quan triển khai đồng bộ giải pháp để phát triển mới cũng như nâng cao hiệu quả hoạt động của các HTX. Chỉ tính riêng 5 năm trở lại đây, bình quân mỗi năm, Liên minh HTX tỉnh phối hợp tổ chức 26 lớp tuyên truyền về Luật HTX và hướng dẫn thành lập mới HTX với khoảng 2.500 người tham dự; phối hợp tuyên truyền 50 tin, bài về kinh tế tập thể trên các cơ quan báo chí; các cấp, ngành liên quan tuyên truyền lồng ghép thông qua hội nghị, sinh hoạt…
Cùng với đó, từ năm 2021 đến nay, các cấp, ngành liên quan đã tổ chức 34 lớp tập huấn cho thành viên các HTX với các nội dung liên quan đến quản trị, điều hành, chuyển đổi số; hỗ trợ 143 HTX thành lập mới với kinh phí gần 3 tỷ đồng; hỗ trợ đưa trí thức trẻ về làm việc tại 30 HTX nông nghiệp; hỗ trợ các HTX sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP; tổ chức hỗ trợ HTX quảng bá, giới thiệu sản phẩm cho 40 HTX.
Bà Lâm Thị Hậu, Giám đốc HTX Nông nghiệp Pò Chang, xã Xuân Dương, huyện Lộc Bình cho biết: Năm 2023, được sự tuyên truyền, hướng dẫn của các cơ quan chuyên môn, tôi cùng một số hộ trồng táo ở xã Xuân Dương đã thành lập HTX Nông nghiệp Pò Chang. Khi mới thành lập, HTX có 9 thành viên với diện tích táo gần 2 ha. Từ khi đi vào hoạt động đến nay, bên cạnh sự chủ động, nỗ lực của mình, HTX đã được các cấp, ngành hỗ trợ từ thủ tục thành lập, hỗ trợ xây dựng mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, xây dựng sản phẩm OCOP…Nhận thấy lợi ích từ mô hình HTX, một số hộ dân khác đã xin tham gia vào HTX. Đến nay, HTX có 25 thành viên với diện tích trồng táo phát triển lên trên 6 ha. Hoạt động ổn định, HTX còn trực tiếp góp phần vào việc giúp xã Xuân Dương hoàn thành tiêu chí trong xây dựng nông thôn mới.
Cùng với HTX kể trên, những năm gần đây, số lượng cũng như chất lượng hoạt động của các HTX trên địa bàn tỉnh tăng lên đáng kể. Hiện trên địa bàn tỉnh có 565 HTX đăng ký hoạt động, tăng 265 HTX so với năm 2021; doanh thu bình quân ước đạt 1,35 tỷ đồng/HTX/năm, tăng 22,7% so với năm 2021; thu nhập bình quân của thành viên và người lao động trong HTX đạt 4-8 triệu đồng/người/tháng, tăng 30% so với năm 2021. Đến nay, toàn tỉnh có 168/175 xã có HTX, trong đó 122 xã đạt tiêu chí số 13 về tổ chức sản xuất và phát triển kinh tế nông thôn trong xây dựng NTM.
Có thể thấy, việc vận dụng tư tưởng Chủ tịch Hồ Chí Minh vào phát triển HTX trên địa bàn tỉnh trong những năm qua đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Tiếp nối những kết quả đó, hiện nay, các cấp, ngành trên địa tỉnh tiếp tục tập trung triển khai các giải pháp để phát triển và nâng cao chất lượng hoạt động của các HTX, góp phần nâng cao đời sống người dân cũng như thực hiện thắng lợi các mục tiêu xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế-xã hội trên địa bàn tỉnh.
